Widzę Kota Schrödingera w każdym pustym krześle, które otacza mnie w sali
wykładowej. „Studenci-duchy”. Obcuję z nimi wyłącznie podczas czytania listy
obecności. Na sali ich nie ma. Nikt nie widział ich od początku roku akademickiego, a mamy już grudzień.
Ruszając do dziekanatu po wyjaśnienia usłyszałem tylko: „My nic nie wiemy, Wysoki
Sądzie’’. Znalezienie właściciela pustych krzeseł stało się dla mnie obsesją – chciałem
znaleźć choćby nazwisko. Tak rozpoczęły się moje poszukiwania. Odwracając jedno z krzeseł, na spodzie ujrzałem mały, czarny napis: SYSTEM.
Wtedy zrozumiałem. Puste krzesła nie należą do studentów, to one są studentami.
Algorytm kłamstw
Wychodząc z wykładu, nie muszę cisnąć się do drzwi. Nie mam z kim bić się o wyjście.
Dla systemu to nie ma znaczenia. W jego oczach człowiek przekraczający próg niczym
nie różni się od liczby. Tak długo, jak ciąg zer i jedynek nie zostaje zakłócony, excelowe
tabelki są syte. Algorytm odpowiadający za przydział pieniędzy uczelniom premiuje
liczbę studentów na papierze. Studenci są monetą, wymienianą na subwencje –
państwowe pieniądze. Znaczenie ma ich ilość. Nikt nie chce weryfikować, czy ta
moneta naprawdę istnieje, czy jest tylko pustym rysunkiem waluty. Każdy zna prawdę,
ale jest niewygodna i nie stanowi źródła finansowania. Za studenta trzeba płacić –
pieniędzmi, uwagą, edukacją. Za powietrze nie. Prawda nie jest opłacalna, więc system
traktuje ją jak wroga – numer na czarnej liście. Tak błąd algorytmu przestał być błędem.
Stał się featurem.
Istnieje druga strona medalu. Algorytm subwencji nieudolnie próbuje powstrzymać
puszkę Pandory konsekwencji. System wymaga, by rozmiar kadry był proporcjonalny do
ilości studentów. Zbyt szybko wypisany student nie przekłada się na wartość
wchodzącą w skład subwencji. Tylko jak przygotować środowisko, jeśli nie ma danych o realnej liczbie studentów? Uczelnie nie są w stanie zweryfikować intencji studenta,
więc „papierkologia’’ staje się lekiem, w rzeczywistości rozwijającym chorobę.
Operacja jest szybka i sprawna. Wystarczy przedłużyć wypisanie studenta z listy o dni,
tygodnie, miesiące. Tak rodzą się „Studenci Schrödingera’’, zawieszeni między światem
biurokracji a rzeczywistością. Nie są ludźmi, to wypełniacze luk i formularzy
posiadające rzeczywiste nazwiska. Imitacje prawdziwych studentów.
Za ekspansją tego zjawiska stoją zwykli ludzie. To oni są pacjentem zero. Nie z wyboru,
lecz z braku alternatyw. Wadliwy algorytm zwabił ich do bram uniwersytetów, obiecując
pracę i oszczędności. Przedsiębiorstwa zwęszyły okazję. Zwolnienie z opłacania
składek ZUS za pracownika ze statusem studenta wpłynęło na cały rynek pracy.
„Studenci-duchy” to ludzie, którzy nie szukają edukacji, tylko benefitów, a system im na
to pozwala. Finansowy łańcuch pokarmowy trzyma na smyczy rynek pracy, edukację,
uczelnie i samych studentów. Wszyscy są więźniami algorytmu. Każdy zna swoje
miejsce w tym mechanizmie, ale pudełko Schrödingera, w którym się znajdują, nie ma
drzwi z napisem „wyjście”.
Studencka fikcja
Dyplom przestaje być świadectwem wiedzy, staje się tylko pustą kartką. Państwo nie
wspiera wiedzy, lecz łańcuch nadużyć, w którym uczelnie są zakładnikami. Wszyscy
zawierają wzajemny pakt o nieagresji ze strachu przed konsekwencjami i destabilizacją
planów. „Student Schrödingera’’ jest więc współczesnym potworem Frankensteina,
poskładanym z części wadliwego systemu. Fragmenty tworzą puste krzesła, udające
żywe istoty. Łatwiej jest utrzymać fikcję – defekt mechanizmu, który ceni liczbę
indeksów, a nie realną obecność. Jedynym remedium pozostaje normalizacja i akceptacja rzeczywistości, w której prawda jest wrogiem. System już nie potrzebuje
ludzi, potrzebuje tylko cyfr. Tak student, który powinien być fundamentem przyszłości,
staje się papierem w systemowej drukarce pieniędzy.
Bibliografia:
https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/pl/eurypedia/poland/finansowanie-szkolnictwawyzszego#:~:text=Podstawowym%20%C5%BAr%C3%B3d%C5%82em%20finansowani
a%20uczelni%20s%C4%85,s%C4%85%20w%20innych%20cz%C4%99%C5%9Bciach
%20bud%C5%BCetu.
https://wspa.pl/blog/2025/03/17/status-studenta-a-zatrudnienie-co-musisz-wiedziecprzed-podjeciem-pracy/
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20190001838/O/D20191838.pdf
